İş Sağlığı ve Güvenliği Sektör Analizi

Eki 28

İş Sağlığı ve Güvenliği Sektör Analizi

2012’de “6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile çalışma hayatında yeni bir dönem başlamıştır. Tüm çalışanların işyerindeki sağlık ve güvenlik şartları çok daha güçlü bir altyapıya kavuşturulmuş, bu kapsamdaki yükümlülükler sadece ulusal mevzuatla değil; aynı zamanda ILO, WHO gibi uluslararası kuruluşlar ve AB mevzuatının gereklilikleriyle de yerine getirilmiştir. Bu kapsamda pek çok sözleşme imzalanarak ulusal mevzuatımıza yansıtılmıştır.

Sözkonusu kanun hemen hemen bütün sektörleri kapsamaktadır. Bu kanunla birlikte kayda değer bir iyileşme olmasına rağmen ülkemiz dünya standartlarının oldukça altındadır. İş kazalarında ve meslek hastalıklarında dünya ilk sıralarda yer alan konumdadır. Tabi bunların devlete olan yükünün yıllık 50 milyar TL’nin üzerinde olduğu düşünülüyor.

İş Sağlığı ve Güvenliği(İSG) sektörünün temel aktörleri Ortak Sağlık Güvenlik Birimi (OSGB), İSG profesyonelleri ve sınırları kanunlarca tanımlanmış iş yerleridir. OSGB, İSG Hizmetleri yönetmeliği ile tanımlanmış; en son yasal düzenlemelere göre 1 işçinin dahi çalıştığı sanayiden sayılan ve sayılmayan her türlü iş yerine; iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı sağlayan kuruluşlardır. İSG profesyonelleri bireysel olarak da iş yerlerine danışmanlık yapabilirler.

İş güvenliği uzmanları iş yerlerinde çalışanların eğitimi ve bilinçlendirilmesi, gerekli kişisel koruyucu donanımların kullanılmasının sağlanması  ve iş yerinde her türlü kaza önlemlerinin alınması ile ilgili çalışmaları gerçekleştirir. İş yeri hekimleri ise çalışanların mesleki hastalıklarının önlenmesini amaçlar. Çeşitli sektörlerde farklı çalışma alanlarında akciğer, deri, kan, omurga veya kemik gibi yapılan işlerden doğrudan etkilenen organlarla ilgili gerekli önlemler alınması işyeri hekiminin görevlerindendir.

İSG sektörünün çalışmalarını yöneten, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı(ÇSGB), İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’nün(İSGGM) İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı İSG-KATİP verilerine göre; İSG hizmeti almak zorunda olan yüz binlerce işyeri için Türkiye genelinde faaliyet yürüten 2374 OSGB’de veya bireysel görev yapan sertifikalı uzman sayıları aşağıdaki gibidir:

A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

17674

B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

15501

C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

77706

İşyeri Hekimi

34171

Diğer Sağlık Personeli

13365

Toplam

158417

 

İlave olarak ilgili kanuna göre(6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu)  İSG hizmet kapsamının genişletilerek, 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin de bu yönetmelik kapsamına dâhil edilmesiyle kullanım alanı daha da büyüyecektir.

Eğitim seviyesi oldukça yüksek bir iş alanıdır. OSGB firmaları ve bu firmalarda ya da bireysel olarak çalışan sertifikalı uzmanlar bu sektörün başlıca aktörleridir. İş güvenliği uzmanları mühendis, mimar, teknik öğretmen, fen ya da fen-edebiyat fakültelerinin fizik veya kimya lisans mezunları ile meslek yüksekokullarının iş sağlığı ve güvenliği programından mezundur. İşyeri hekimleri ise diploması Sağlık Bakanlığı’nca onaylanmış hekimlerdir. 

Bunlarla birlikte, İş Sağlığı ve Güvenliği alanında Lisans, Meslek Yüksek Okulu olarak 200'den fazla programda akademik eğitimi verilmektedir.

OSGB sektörü genel olarak dijital dönüşümü gerçekleştirememiş, işlerini halen Excel, Word gibi ofis programlarıyla yürütmeye çalışmaya alışmış olsa da Çalışma Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile entegre olabilmek için elektronik imza ile kullanılabilen benzer yazılımları kullanmak durumundadırlar. Bununla birlikte eğitim seviyesi dolayısıyla teknolojiye yatkın hedef kitle yeni alışkanlıklar kazanabilecek profildedir.